Giá RAM tăng vì AI: Smartphone 2026 đứng trước nguy cơ tăng giá, giảm cấu hình

Cơn sốt giá RAM không chỉ khiến thị trường PC chao đảo mà còn đang âm thầm tạo ra áp lực lớn lên ngành smartphone. Đằng sau những mẫu điện thoại dự kiến ra mắt trong năm 2026 là bài toán chi phí ngày càng nan giải, buộc các hãng phải lựa chọn giữa tăng giá bán, cắt giảm RAM hoặc hy sinh các trang bị quen thuộc để duy trì lợi nhuận.

Nếu bạn đang cân nhắc nâng cấp máy tính, hẳn đã nhận ra giá RAM tăng với tốc độ chóng mặt. Nhiều bộ kit RAM từng có giá dễ tiếp cận chỉ một năm trước nay đã tăng gấp đôi, thậm chí gấp ba, kèm theo tình trạng khan hàng ngày càng phổ biến.

Với người dùng smartphone, RAM có thể là linh kiện “vô hình” vì không mua rời như PC. Tuy nhiên, chính những yếu tố đang đẩy giá RAM máy tính lên cao lại đang tái định hình thị trường điện thoại thông minh năm 2026 theo hướng kém tích cực hơn.

Vì sao giá RAM tăng phi mã?

Nguyên nhân cốt lõi của làn sóng tăng giá RAM đến từ cuộc đua phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) trên toàn cầu. Các tập đoàn công nghệ và nhà cung cấp trung tâm dữ liệu lớn như Amazon, Oracle đang đẩy mạnh thu mua DDR5, chuẩn bộ nhớ tốc độ cao nhất hiện nay, để phục vụ các hệ thống điện toán đám mây và AI hiệu năng cao.

Một máy chủ AI hiện đại có thể cần vài terabyte DDR5, vượt xa nhu cầu của các máy chủ truyền thống. Điều này khiến người tiêu dùng phổ thông phải cạnh tranh trực tiếp với các “ông lớn” công nghệ trong cuộc đua giành nguồn cung RAM.

Tuy nhiên, yếu tố tác động mạnh hơn nằm ở sự dịch chuyển chiến lược sản xuất của các hãng bộ nhớ. Sự bùng nổ AI đã khiến HBM (High Bandwidth Memory) – loại bộ nhớ chuyên dụng cho GPU AI như NVIDIA H100 hay GH200 – trở thành “mỏ vàng” lợi nhuận. Dù được sản xuất trên cùng wafer với DDR4/DDR5, HBM mang lại biên lợi nhuận cao gấp 2–5 lần.

Vì vậy, ba nhà sản xuất chiếm khoảng 75% thị phần DRAM toàn cầu gồm Samsung Electronics, SK Hynix và Micron đã ưu tiên dây chuyền cho HBM từ năm 2023, kéo theo sự sụt giảm nguồn cung RAM tiêu dùng, bao gồm cả DDR và LPDDR.

Một minh chứng rõ ràng là tháng 10/2025, OpenAI đã ký thỏa thuận với Samsung và SK Hynix để cung cấp bộ nhớ cho dự án hạ tầng AI quy mô lớn mang tên Stargate. Nhu cầu dự kiến của dự án này có thể lên tới 900.000 wafer DRAM mỗi tháng, con số đủ sức chiếm phần lớn năng lực sản xuất toàn cầu nếu được triển khai đầy đủ.

Hiệu ứng domino lên thị trường smartphone

Smartphone hiện nay chủ yếu sử dụng LPDDR5 hoặc LPDDR5X. Dù khác biệt về thiết kế và đóng gói so với DDR5, nhưng LPDDR vẫn được sản xuất trên cùng dây chuyền công nghệ DRAM tiên tiến. Điều này đồng nghĩa với việc mọi quyết định phân bổ sản xuất ở nhà máy đều tác động trực tiếp đến thị trường điện thoại.

Trong bức tranh lợi nhuận, RAM cho smartphone thường bị xếp sau HBM và bộ nhớ máy chủ AI. Khả năng cải thiện nguồn cung trong ngắn hạn là rất thấp. Dù giá tăng có thể khiến LPDDR5 trở nên hấp dẫn hơn, nhưng các hãng sản xuất khó chấp nhận tái cấu trúc dây chuyền tốn kém và mất nhiều năm.

Các nhà máy mới của SK Hynix hay Micron được dự báo sớm nhất phải đến 2026–2027 mới vận hành, đồng nghĩa với việc giá RAM khó hạ nhiệt trước năm 2028. Counterpoint Research đã điều chỉnh dự báo tăng trưởng smartphone năm 2026 xuống còn 2,6%, đồng thời cảnh báo chi phí sản xuất điện thoại có thể tăng 10–25% vào cuối năm.

Người dùng smartphone năm 2026 sẽ phải đánh đổi điều gì?

Hệ quả dễ thấy nhất là giá điện thoại tăng trên diện rộng, không chỉ ở phân khúc cao cấp. Một số báo cáo cho rằng Galaxy S26 có thể tăng giá do chi phí LPDDR5 tăng khoảng 16%. Xiaomi cũng đã phát tín hiệu về giá thành sản phẩm cao hơn trong năm 2026.

Phân khúc chịu ảnh hưởng nặng nề nhất chính là điện thoại giá rẻ, nơi chi phí bộ nhớ chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí linh kiện.

Không chỉ tăng giá, các hãng còn buộc phải thắt chặt cấu hình để bảo vệ biên lợi nhuận:

• Phiên bản 16 GB RAM có thể trở nên hiếm hoặc biến mất

• Smartphone giá rẻ có nguy cơ quay lại mức 4 GB hoặc 6 GB RAM, gây ảnh hưởng lớn đến hiệu năng lâu dài

• Một số sản phẩm đã bị trì hoãn do thiếu RAM giá rẻ, điển hình là máy chơi game cầm tay Odin 3 Ultra

Ngoài ra, nhà sản xuất có thể đánh bóng dung lượng lưu trữ hoặc dựa vào RAM ảo từ bộ nhớ trong để bù đắp sự thiếu hụt phần cứng. Trong kịch bản xấu hơn, chi phí RAM tăng cao có thể khiến các hãng âm thầm cắt giảm camera, chất lượng màn hình, hoặc loại bỏ những tính năng như sạc không dây, kháng nước IP trên các mẫu máy phổ thông.

2026 – năm khó khăn cho người mua smartphone

Với áp lực chi phí ngày càng lớn từ thị trường bộ nhớ, năm 2026 hứa hẹn sẽ là giai đoạn đầy thử thách cho người dùng smartphone. Giá bán cao hơn nhưng cấu hình có thể không còn “hào phóng” như trước sẽ trở thành thực tế mà người tiêu dùng phải đối mặt trong chu kỳ sản phẩm tiếp theo.